ترانه های طلب باران

حالا که برف میبارد و زمین سرد و زیباست. یاد ترانه های و ستایش های مردم در وصف باران افتادم و چشمم به این مدخل کتاب کوچه روشن شد. برای اینکه یاد خودم بماند تا بروم و این آوازها را با جزییات بیشتری پیدا کنم و نیز برای اینکه شاید یک یا چند تن از دوستان، این ترانه ها را دوست داشته باشند.فعلا اینجا میگذارم تا بعدتر کاملش کنم. تمام نوشته زیر از کتاب کوچه . با گردآوری احمد شاملو است:

ترانه‌های طلب باران، در هر منطقه از ایران دارای گویش خاصی است و آن‌ها را به فارسی، کردی، ترکی، عربی، بلوچی و … می‌خوانند. اما محتوای آن همه به یکدیگر نزدیک است:
* الف ــ بازگفتن رنج مزارع، حیوانات، زمین و انسان از کمی باران؛ که برخی از آن‌ها چنین است:
بارون نمیاد، یارون
از دست گناه‌کارون.
گندم به زیر خاکه
از تشنگی هلاکه.
[نیریز، فارس]
گاو سیاه ماده
سر به زمین نهاده
برای وقعه‌یی کاه
آهوی لنگ صحرا
فتاده در چراگاه
برای قطره‌یی آب.
***
حیوان خرد، مرده
جون به خدا سپرده.
ــــــــــــ
قره‌داغین بولودو
یتیم لرین اومودو،
آرپا بوغدای کورودو.
[میرک از دهستان پیرتاج (بیجار)]
ای ابرهای کوه سیاه/ ای امید یتیمان/ گندم و جو خشکید.
در ایام گذشته نیز که اهالی روستاهای تبریز از زن و مرد به زیارتگاه‌های ده می‌رفتند و به طلب باران در آن نقاط بست می‌نشستند تا باران بیاید، ترانه‌ی مشابهی را می‌خواندند:
آلا داغین بولودی
یتیم لَرین اومودی،
آلاه، بیر یاغیش اِیلَه
آرپا بوغدا غورودی
ابر کوه ابلق/ امید یتیمان/ ای خدا، بارانی کن/ [که] گندم و جو خشکید
* ب ــ ذکر نام اجراکنندگان مراسم، واسطه‌ها، ابزارها و خدایان و بانو خداها و خدامانندان باران‌ساز در ترانه‌ها:
مانند هارونکی، هالونکی، کوسه، شله، هِشلی‌هِمیلی، عروس، عروسک چمچه‌گِلین، چمچه بالِخ و جز این‌ها.
شُلی، شُلی، شُل بارون
[نیریز فارس]
چمچه گلین چمیستر…
[مراغه‌ی آذربایجان]
هَل‌لو هل‌لو هَل‌لونکی
[لرستان]
هِشلی هِمیلی
[کرمانشاه]
کُسه کُسه نَقَلدی
[آذربایجان]
شال‌لا…
[قشم]
کولی‌قزک
[مشهد]
* ج ــ ستایش کسانی که به شرکت‌کنندگان مراسم خیری داده‌اند:
خُنه‌ی شربت‌قندی
خدا، درش نبندی
* د ــ نکوهش آنان که خست نشان دادند:
ناقالی گنده گنده
صاحب خونه مونده
مثل الاغ وامونده
توی خونه‌ش جا مونده
* ه ــ بخشش طلبیدن از خدا و یاری خواستن از او تا باران بفرستد:
میشک میشکو شال‌لا
گردن‌ریشکو شال‌لا
خدا بارُن هادِت، شال‌لا
به جُو کارُن هادت شال‌لا
به میسکینُن هادت شال‌لا
به فخیرُن هادت شال‌لا
[قشم]
ای میش کوچک، ای میشک کوچک ان‌شاالاه/ ای گردن زخمین، انشاالاه/خدا باران بدهد انشاالاه/ به جو کاران بدهد انشاالاه/ به مسکینان بدهد انشاالاه/ به فقیران دهد انشاالاه.
هُدا بدین بارون
برایی عیال‌دارون!
[کوهنجان]
مدخل 800

Advertisements

یک دیدگاه برای ”ترانه های طلب باران

    • جدی؟ … دست به اسم سازیها خوبه فقط. فکر نمیکنم این تغییر اسم روی مردم تاثیر بذاره. احتمالا مثل خیلی جاهای دیگه دو اسمی میشه. چی گذاشتن حالا؟

      • راستش یادم نیس چه اسمی گذاشتن. چند روز پیش متن خبرو خوندم.
        جعلیات از سر و روی تاریخ کشور میباره. انگار اگه واقعیتها رو بدونیم قراره دوباره انقلاب کنیم!

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s