ترانه های طلب باران

حالا که برف میبارد و زمین سرد و زیباست. یاد ترانه های و ستایش های مردم در وصف باران افتادم و چشمم به این مدخل کتاب کوچه روشن شد. برای اینکه یاد خودم بماند تا بروم و این آوازها را با جزییات بیشتری پیدا کنم و نیز برای اینکه شاید یک یا چند تن از دوستان، این ترانه ها را دوست داشته باشند.فعلا اینجا میگذارم تا بعدتر کاملش کنم. تمام نوشته زیر از کتاب کوچه . با گردآوری احمد شاملو است:

ترانه‌های طلب باران، در هر منطقه از ایران دارای گویش خاصی است و آن‌ها را به فارسی، کردی، ترکی، عربی، بلوچی و … می‌خوانند. اما محتوای آن همه به یکدیگر نزدیک است:
* الف ــ بازگفتن رنج مزارع، حیوانات، زمین و انسان از کمی باران؛ که برخی از آن‌ها چنین است:
بارون نمیاد، یارون
از دست گناه‌کارون.
گندم به زیر خاکه
از تشنگی هلاکه.
[نیریز، فارس]
گاو سیاه ماده
سر به زمین نهاده
برای وقعه‌یی کاه
آهوی لنگ صحرا
فتاده در چراگاه
برای قطره‌یی آب.
***
حیوان خرد، مرده
جون به خدا سپرده.
ــــــــــــ
قره‌داغین بولودو
یتیم لرین اومودو،
آرپا بوغدای کورودو.
[میرک از دهستان پیرتاج (بیجار)]
ای ابرهای کوه سیاه/ ای امید یتیمان/ گندم و جو خشکید.
در ایام گذشته نیز که اهالی روستاهای تبریز از زن و مرد به زیارتگاه‌های ده می‌رفتند و به طلب باران در آن نقاط بست می‌نشستند تا باران بیاید، ترانه‌ی مشابهی را می‌خواندند:
آلا داغین بولودی
یتیم لَرین اومودی،
آلاه، بیر یاغیش اِیلَه
آرپا بوغدا غورودی
ابر کوه ابلق/ امید یتیمان/ ای خدا، بارانی کن/ [که] گندم و جو خشکید
* ب ــ ذکر نام اجراکنندگان مراسم، واسطه‌ها، ابزارها و خدایان و بانو خداها و خدامانندان باران‌ساز در ترانه‌ها:
مانند هارونکی، هالونکی، کوسه، شله، هِشلی‌هِمیلی، عروس، عروسک چمچه‌گِلین، چمچه بالِخ و جز این‌ها.
شُلی، شُلی، شُل بارون
[نیریز فارس]
چمچه گلین چمیستر…
[مراغه‌ی آذربایجان]
هَل‌لو هل‌لو هَل‌لونکی
[لرستان]
هِشلی هِمیلی
[کرمانشاه]
کُسه کُسه نَقَلدی
[آذربایجان]
شال‌لا…
[قشم]
کولی‌قزک
[مشهد]
* ج ــ ستایش کسانی که به شرکت‌کنندگان مراسم خیری داده‌اند:
خُنه‌ی شربت‌قندی
خدا، درش نبندی
* د ــ نکوهش آنان که خست نشان دادند:
ناقالی گنده گنده
صاحب خونه مونده
مثل الاغ وامونده
توی خونه‌ش جا مونده
* ه ــ بخشش طلبیدن از خدا و یاری خواستن از او تا باران بفرستد:
میشک میشکو شال‌لا
گردن‌ریشکو شال‌لا
خدا بارُن هادِت، شال‌لا
به جُو کارُن هادت شال‌لا
به میسکینُن هادت شال‌لا
به فخیرُن هادت شال‌لا
[قشم]
ای میش کوچک، ای میشک کوچک ان‌شاالاه/ ای گردن زخمین، انشاالاه/خدا باران بدهد انشاالاه/ به جو کاران بدهد انشاالاه/ به مسکینان بدهد انشاالاه/ به فقیران دهد انشاالاه.
هُدا بدین بارون
برایی عیال‌دارون!
[کوهنجان]
مدخل 800

Advertisements

4 پاسخ به ‘ترانه های طلب باران

Add yours

    1. جدی؟ … دست به اسم سازیها خوبه فقط. فکر نمیکنم این تغییر اسم روی مردم تاثیر بذاره. احتمالا مثل خیلی جاهای دیگه دو اسمی میشه. چی گذاشتن حالا؟

      1. راستش یادم نیس چه اسمی گذاشتن. چند روز پیش متن خبرو خوندم.
        جعلیات از سر و روی تاریخ کشور میباره. انگار اگه واقعیتها رو بدونیم قراره دوباره انقلاب کنیم!

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

w

درحال اتصال به %s

بالا ↑

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: