صد سالگی زوربای ما

محمدقاضیچند نفر از ما مطالعۀ ادبیات جهان را با ترجمه های قاضی آغاز کرده ایم؟ تمام ما کسانی که با ترجمه‌های قاضی چشم به جهان گستردۀ ادبیات گشودیم، هرگز گمان نمی‌کردیم که کتابی را که به دست گرفته و می‌خوانیم، اثری ترجمه‌ای است تا چه برسد به اینکه این روزها در مواجهه با اغلب کارهای ترجمه‌ای در دل غرولند می‌کنیم که مشغول مطالعۀ ترجمۀ بدی از اثر هستیم. قاضی هیچوقت از خودش حرف نمیزد، در متن، خودش را به رخ نمی کشید تا وفاداریش را به متن نشان دهد و وفادارانه و مسلط به زبان فارسی، چنان کلمات برایش درونی شده بودند که جزیی از ذات او بودند. قاضی کار ترجمه را بزرگ کردن فرزند ناتنی نمی‌دانست، ترجمه، جزیی از تن او بود، از ذات او. بزرگ بود و بی‌نیاز زیست. و دمی از پا ننشست. ترجمۀ او از شازدۀ کوچولوی سنت اگزوپری، متنی نیست که از یادها برود، حتی اگر چندین بار دیگر توسط دیگرانی ترجمه شده باشد، باز هم ما همان شازده‌ای را در ذهن داریم که با کلمات قاضی، از دریچه‌اش به جهان او نگریستیم. او پنجاه سال ترجمه کرد و 68 اثر از خود به یادگار گذاشت. در مقدمۀ ترجمه‌اش از زوربای کازانتزاکیس، نوشت: زوربا خود منم، زوربای ایرانی، زوربای کرد. و چنان با کارهایش عجین شد و با آنها زندگی کرد که مرگ و نیستی را شرمنده کرد. زوربا هیچوقت نمی‌میرد، چه! مرگ و نقص، پشیزی برایش ارزش ندارد، آنها چیزی نیستند که گوشه چشمی حتی به آنها داشته باشد. وقتی دچار سرطان حنجره شد و برای معالجه به آلمان رفت و تارهای صوتی‌اش را از دست داد، دمی از تَسخرش به درد و رنج کاسته نشد. او نقص و نیستی را همچنان به ریشخند می‌گرفت. عمران صلاحی خاطرۀ جالبی تعریف می‌کند از مکالمۀ تلفنی‌اش با خانمی که بخاطر صدایش که از آن دستگاه بیرون می‌آمد، دچار حیرت شده بود، به شوخی خود را، غاز معرفی می‌کند. برخلاف اغلب ادیبان ما که مرگ خواهی و مرگ طلبی و احترام قائل شدن برای آن ابهام بزرگ را تجلیی از ذات شاعرانه- هنری خود می پندارند، قاضی زورباوار به هیچش گرفت. و همین قدرت و رمز ماندگار ماندنش است. صدسالگی‌ات مبارک زوربای باشکوه ما! به یاد ما هم شمعی فوت کن.

Advertisements

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s